سابقه و هدف: تجربیات نزدیک به مرگ پدیدههایی عمیق، چندبُعدی و اغلب تحولآفرین هستند که در شرایط بحرانی مانند ایست قلبی، بیهوشی یا تصادفات شدید گزارش میشوند. این تجربیات میتوانند شامل خروج از بدن، مواجهه با نور، مرور زندگی و حتی تجربههای آزاردهنده باشند. هدف این مطالعه، مروری بر ویژگیها، پیامدهای تجربیات نزدیک به مرگ بود.
مواد و روشها: این پژوهش یک مطالعه مرور نظاممند است. جستجوی مقالات در پایگاههای بینالمللی PubMed، ScienceDirect، Scopus و موتور جستوجوی Google Scholar در بازه زمانی 2011 تا 2024 انجام شد. واژگان کلیدی مرتبط با ویژگیها و پیامدهای تجربیات نزدیک به مرگ در فرآیند جستوجو به کار رفت. معیارهای ورود شامل مطالعات تمام متن، منتشرشده به زبان انگلیسی، درباره تجربیات نزدیک به مرگ بود. معیارهای خروج شامل نامه به سردبیر، چکیده مقالات و ارائهشده در همایشها و سمینارها بودند. از میان 470 مقالهی بازیابی شده، پس از غربالگری نهایی، 29 مقاله وارد تحلیل شدند. تحلیل دادهها با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی با رویکرد قراردادی انجام شد.
یافتهها: تحلیل دادهها منجر به پدیدار شدن چهار طبقه اصلی با عناوین: ۱- ویژگیهای پدیداری مشترک (با شش زیر طبقه خروج از بدن، عبور از تونل، مشاهده نور درخشان و آرامشبخش، ملاقات با موجودات روحانی یا افراد درگذشته، مرور زندگی و ادراک واقعیتی متفاوت یا آسمانی)، ۲-تجربیات آزاردهنده (با چهار زیر طبقه احساسات آزاردهنده، تاریکی و جهنم، تردید در ارزشمندی وجودی و احساس طرد شدن)، ۳- پیامدهای روانشناختی و معنوی (با دو زیر طبقه پیامدهای مثبت و منفی) و
۴- عوامل مؤثر در تفسیر تجربه (با چهار زیر طبقه پیشزمینه فرهنگی و دینی، نظام ارزشی و سطح تابآوری روانشناختی، حمایت یا بیاعتنایی اجتماعی، زبان و روایتپذیری تجربه) شد.
نتیجهگیری: تجربیات نزدیک به مرگ پدیدههایی جهانشمول اما بهشدت مبتنی بر بافت و منطقه هستند که معنای آنها نهفقط به محتوا، بلکه به زمینههای روانی، فرهنگی و اجتماعی تجربهگر وابسته است. این یافتهها بر ضرورت توجه میانرشتهای و زمینهمحور به تجربیات نزدیک به مرگ در سطوح درمانی، روانشناختی، معنوی و پژوهشی تأکید دارند.
نوع مطالعه:
كاربردي |
موضوع مقاله:
تخصصي دریافت: 1404/12/25 | پذیرش: 1405/1/20 | انتشار: 1405/2/30